Kelime manası ile “Mobbing” ya da “ Bezdiri “ ; bir grup insanın, bir kimseye ve başka bir gruba sosyal kabadayılık yapması anlamına gelmektedir. Latince kökenli bir sözcük olup, psikolojik şiddet, baskı, kuşatma, taciz, rahatsız etme ve ya sıkıntı vermek anlamlarına gelir. Bir başka ifade ile yıldırma ve ya iş yerinde psikolojik terör anlamına da gelmektedir.

Son yıllarda hayatımızda ve kelime dağarcığımız da yer edinen mobbing, özellikle iş yerleri ve aktif çalışma hayatının içerisinde bulunan kişilerin aşina oldukları bir terim maalesef ki… İş hayatı ve çalışma koşulları özellikle işsizliğin çok, iş imkanlarının az olduğu coğrafyalarda, çalışanın ödemesi gereken bazı bedelleri de ne yazık ki beraberinde getirebiliyor.

Her işin doğası ve zorluk derecesi kendine göre farklılık gösterse de, özellikle özel sektör, devlet sektörü sağlık sektörü v.s.hangi sektör olursa olsun eğer işin ve iş yerinin sahibi siz değilseniz bir kat daha zorluk barındırabilmektedir. Çünkü işinizde iyi olmanız, yetkin olmanız bazen tek başına yeterli olamayabilmektedir. Hayatın her alanında olan iletişim becerisi, işvereniniz ile aranızda bazen olması gerektiği ölçüde olamayabilmektedir. Eğer kasıtlı bir saldırganlık değilse, bu iletişim problemleri zamanla giderilebilmektedir. Ancak kasıtlı ve yıldırmaya yönelik bir bezdirme politikasına nedensiz maruz kaldığınızı düşünüyorsanız, maalesef ki bir mobbing mağduru olmakla karşı karşıya kalabilirsiniz. Ne yazık ki günümüzde çoğu çalışan bu yıpratıcı süreçlerle yüz yüze kalıp, işine devam etmenin bir yolunu bulmaya çalışmaktadır. Çalışanın emeğinin karşılığı olması gereken maaş, sigorta, gibi gelirleri, işsizlik dolayısı ile bazı işveren ve orta düzey ya da üst düzey yöneticilerin, amirlerin elinde bir silah ve susturma yöntemi haline gelebilmektedir. Çalışan ise işinden ve gelirinden olmamak için bu zorbalığa boyun eğmeye devam etmek zorunda bırakılabilmektedir.

Mobbing türlerinden bahsetmek gerekirse, istifaya zorlama, kötü muamele ve hakaret, sözlü ya da cinsel taciz, ayrımcılık, görev yeri değiştirme gibi tutum ve davranışlar gösterebilmektedir.

Peki ya hangi sebeple Mobbing hedefi haline gelebilirsiniz?

Araştırmalara göre genelde “ ofis hastalığı “ olarak halk arasında tabir edilen Mobbing, yaratıcı ve etik değerleri yüksek, alanında yetkin kişilere daha çok uygulandığı belirtilmektedir. Daha çok üstün-astına uyguladığı bir taciz yöntemi olduğu için, çoğu zaman kişiler kendi yetersizliklerinden korkarak ya da eksikliklerinin ortaya çıkmasından çekindikleri için parlak gördükleri çalışanı değersizleştirip yıldırma politikası güdebilmektedirler. Öte yandan kadınlar, yeni mezun kişiler ya da genç işçiler ve yaşlı çalışanların da hedef kitle olarak seçildiği elde edilen verilerin sonuçlarına göre söylenebilmektedir.

Mobbing’in en önemli düşmanı ise denetimdir. Gelişen ve değişen dünya ile birlikte, kurumsallaşmanın da önem kazanması ile birlikte, eski paternalist liderlik algısının (Hulusi Kentmen modeli yani babacan liderlik anlamına gelmektedir) ya da otoriter liderlik algısının özellikle batı toplumlarında yerini hizmetkar-hizmet edici liderlik modeline bırakması ile birlikte çalışanın değeri artmaya başlamıştır. Elbette bu sayı şuan sembolik kabul edilse de özellikle kurumsallığın ve denetimin sıkı olduğu işletmelerde “mobbing” oldukça hassas ve önemli bir husus olarak kabul görmektedir. Çünkü mutlu çalışan, iş yerinde mutlu olan çalışan, sahiplenildiği ölçüde sahiplenecek ve üretip hem kendi hem de işyerine kazandıracaktır.

Avrupa’da birçok teknoloji ve yaratıcılığın ön planda olduğu firma, sırf çalışan aidiyeti ve kurum kültürünün ve şirket içi bağlılığın güçlü olması adına, minimal kalmaya ve butik bir hizmet vermeye devam etmektedir. Bu sayede çalışanın huzurlu bir ortamda yaratıcılığını özgürce besleyebildiği üretici ve yenilikçi bir prensipte çalıştığı gözlenmektedir. Aynılaşmadan farklı kalabilmenin değişen dünyada en önemli ayrıcalık olduğunun bilincinde bir şekilde hareket etmektedirler.

Peki ya bu şanslı grupta yer almıyor ve Mobbing’e uğradığınızı düşünüyorsanız ne yapabilirsiniz?    Açık ve net deliller ile birlikte (şahitler, maaş kesintisi yaşandıysa bordrolar, e-mail v.s.) ALO170 hattına, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Bimer, Kamu denetçiliği Kurumu, İl-İlçe İnsan Hakları Kurumu gibi kuruluşlara başvurabilirsiniz.

Öte yandan iş yerinde uygulanan bu taciz sonucu son derece yıpratıcı ve psikolojik bir yıpranma söz konusu olduğundan bir terapistten danışmanlık hizmeti alarak, bu yıpratıcı sürecin izlerini silmek ya da hafifletmek adına destekleyici bir adım atabilirsiniz. Çoğu zaman özgüven sorunları, değersizlik, depresyon, agresyon v.s. gibi yan etkileri bulunabilen bu süreçle eğer karşı karşıyaysanız bir uzmandan yardım almanızı önemle tavsiye ederiz. Tek bir hayatımızın olduğunu ve bu hayatta mutlu ve sağlıklı olmanın en büyük hediye olduğunu hatırlatmak ister, iyi haftalar dilerim…

Sevgi ile…

Klinik Psikolog

Merve Akdeniz